نکاتی پیرامون قالبندی تیر و دال های بتنی نکاتی پیرامون قالبندی تیر و دال های بتنی

 

قالب‌بندي تير و شاهتير
قالب‌بندي تيرها معمولاً از يک قطعه در کف و دو قطعه جانبي تشکيل مي‌شود. معمولاً قالب کف با عرض دقيق‌تر ساخته مي‌شود و مستقيماً بر روي سر شمع‌ها قرار مي‌گيرد و قالب‌هاي کناره بر قالب کف مماس شده و آنها نيز روي سر شمع‌ها قرار داده مي‌شوند (روي قالب کف تکيه نمي‌کنند). مشخص است که قالب‌هاي کناري از دو طرف به قالب‌هاي دال متصل خواهند شد که در ادامه شرح داده مي‌شود. نحوه تعبيه اين پشت‌بندها به نظر طراح بستگي خواهد داشت. شمع‌ها نيز جهت حمايت از قالب در زير قطعه کف به صورت مستقيم يا با واسطه (به کمک تيرهاي طولي) قرار خواهند گرفت.
مشخصات عمومي قالب‌بندي تيرها معمولاً بر اساس نکات فوق صورت مي‌گيرد اما در حالت کلي اين طراح است که اين جزئيات را تعيين مي‌نمايد. در صورت استفاده از قالب‌هاي پيش‌ساخته آماده، نحوه اتصال قطعات به هم و شيوه حمايت از هر يک از قطعات توسط سازنده طراحي شده و در اختيار مصرف‌کننده قرار مي‌گيرد. در اشکال زير فرم عمومي قالب‌بندي تير و ساير فرم‌هايي که ممکن است به کار گرفته شوند نشان داده شده است:

شكل1- نمونه اجزاي قالب‌بندي تير به همراه دال متصل. پوشش قالب از تخته چندلايي است و صفحه کف تير بر روي الوارهاي چهارتراش قرار دارد. در قسمت زيرين روش‌هاي ديگر قالب‌بندي در محل تقاطع تير و دال نشان داده شده است. در مورد تيرهاي عميق‌تر بايد کناره‌هاي تير را با بست به هم مهار کرد.

شكل 2-جزئيات قالب‌بندي تير در زماني که قالب کناره‌هاي تير از تخته‌هاي بلوک‌کوبي شده و کف تير از تخته الوار تراشيده يکپارچه ساخته مي شود.

شكل 3- در اين روشکه کمتر متداول است، کناره‌هاي تير بر روي کف تير قرار مي‌گيرند که خود بر روي تيرهاي طولي روي شمع‌هاي دو پايه تکيه مي‌کنند. امکان فاصله بندي وسيع‌تر شمع‌ها و مقاومت در برابر واژگوني از مزاياي اين طرح است.

شكل 4- تير‌هاي سنگين پشتواره و تقويتي‌ها مستقيما بر روي شمع‌هاي دوپايه تکيه دارند و بار نسبتا سنگين دال را از مسير اعضاي شمع‌زني افقي دهانه بزرگ انتقال مي‌دهند.

اينکه قالب‌هاي تير قبل از نصب به صورت جعبه‌اي مونتاژ شوند يا به صورت قطعات جداگانه کف و کناره‌ها حمل شوند به تجهيزات بالابر موجود و برنامه ترتيب جداسازي قالب‌ها بستگي دارد.

طول دقيق و عملي قطعات کف و کناره قالب تيرها به روش قالب‌بندي بستگي دارد. اگر قالب کف تير لب به لب با قالب ستون (يا شاهتير) ساخته شود طول آن برابر دهانه آزاد تير خواهد بود ولي اگر قالب کف با ضخامت قالب ستون (يا شاهتير) همپوشاني داشته باشد و بر آنها تکيه نمايد بايد ضخامت قالب‌هاي ستون (يا شاهتير) در دو طرف تير را به دهانه آزاد آن اضافه کرد. در مورد قالب‌هاي کناره هم وضعيت همينطور است.

تيرهاي پيشاني به دليل موقعيت خاصي که در سطح خارجي ساختمان دارند به قالب‌بندي دقيقي نيازمندند. در شکل‌هاي زير نمونه‌هايي از قالب‌بندي تيرهاي پيشاني نشان داده شده است:

 

شكل 5- قالب‌بندي تير پيشاني با استفاده از صفحات پيش‌ساخته و بست. پشت‌بندهاي خارجي و مهاربندي گوشه نشان داده شده است. براي استحکام سازه تکميل شده سر L شکل شمع، مهاربندي شده است.

 

شكل 6- قالب‌بندي تير پيشاني با استفاده از پشت‌بندهاي قائم و افقي بر روي شمع‌هاي دو پايه مهاربندي شده.

 در موارد بسياري از ساختمان‌هاي کامپوزيت (مرکب) مي‌توان از سازه فولادي جهت قالب‌بندي بتني استفاده کرد. نمونه بارز اين نوع قالب‌بندي، قالب‌بندي تيرهاي مرکبي است که در آن‌ها پروفيل فولادي کاملاً توسط بتن احاطه مي‌گردد. همانطور که در فصل دوم توضيح داده شد براي اين کار از «آويزها» استفاده مي‌شود. از اين سيستم آويخته مي‌توان براي بتن‌ريزي سقف‌ها بر روي اسکلت فولادي نيز استفاده کرد. اشکال زير نمونه‌هايي از اين نوع قالب‌بندي را نشان مي‌دهد:

        

شكل7-نمونه قالب‌هاي پوشش تير. در اين جا هر دو نوع آويز سيم‌پيچ. بيخ‌بر ديده مي‌شود. فاصله‌نگه‌دارهاي کف در بين قالب کف و تيري که بايد پوشش شود، فاصله لازم را حفظ مي‌کنند.

 

شكل 8- دو روش قالب‌بندي به کمک آويز در مواردي که بال تحتاني تير فولادي نياز به پوشش ندارد.

شكل 9- نمونه استقرار قالب‌بندي دال بر روي سازه فولادي. ابتدا اعضاي تکيه‌گاهي اصلي قالب در بين شاهتيرهاي فولادي آويزان مي‌شوند و سپس تراز آنها تنظيم مي‌شود.

قالب‌بندي دال

شکل زير نمونه ساده شده‌اي است که اجزاي مختلف قالب‌بندي دال را نشان مي‌دهد. بر اساس اين شکل مي‌توان اجزاي قالب دال (سقف) را به شرح زير نام برد:

     1- صفحه رويه يا جدار قالب که معمولاً از پانل‌هاي فلزي يا صفحات تخته چندلايي ساخته مي‌شود.

     2- پشت‌بند که صفحه رويه بر آن متکي است و باعث افزايش سختي صفحه رويه مي‌شود.

     3- تيرک‌ها که صفحه رويه و پشت‌بندها بر آن متکي هستند و بار وارده را به شمع‌ها و پايه‌هاي موقت انتقال مي‌دهد.

     4- شمع‌ها که بار کل مجموعه را به زمين منتقل مي‌کنند.

 

شكل 10- اجزاي قالب سقف

 در سيستم‌هاي مختلف قالب‌بندي اجزاي فوق به تناسب، به شکل‌هاي مختلفي درآمده‌اند. در اين قسمت چند نوع متداول ساخت دال (سقف) مورد بحث قرار مي‌‌گيرند:

الف)  اجزاي سقف به صورت تير و تاوه

در قسمت قبلي (قالب‌بندي تير و شاه تير) به موازات آشنايي با قالب‌بندي تيرها تا حدودي جزئيات اجراي همزمان دال مجاور تير نيز نمايش داده شد. تکيه‌گاه پشت‌بندهاي قالب دال در منتهي‌‌اليه آن معمولاً روي قطعات کناره قالب تير تکيه مي‌کنند (تير پشتواره در شکل‌هاي قسمت قبلي نشان داده شده است). براي قالب‌بندي صحيح دال محل و اجراي دقيق اين تير تکيه‌گاهي از نظر عمق و تراز بودن آن نقش مهمي را بازي مي‌کند. بديهي است در اين مکانيزم چنانچه قالب تير خيزدار باشد، قالب دال نيز در مجاورت آن خيزدار خواهد شد.

ترتيب برپايي اجزاي قالب دال به اين صورت است که ابتدا شمع‌ها برپا مي‌شوند تا تيرک‌هاي طولي روي آن‌ها قرار گيرند. پس از قرارگيري تيرک‌ها به عنوان تکيه‌گاه پشت‌بندها، پشت‌بندها در مکان خود نصب مي‌شود. سپس جدار قالب روي آنها قرار داده مي‌شود. با توجه به اين روند مشخص است که براي قرار گرفتن صفحه رويه قالب در ارتفاع مورد نظر، از ابتداي نصب شمع‌ها بايد ارتفاع و ضخامت تمامي اجزا مد نظر قرار گيرد. در غير اين صورت ارتفاع نهايي دال بتني و موقعيت آن نسبت به تيرها به صورت مطلوب از کار در نخواهد آمد.

براي اتصال اجزاي مختلف قالب‌هاي پيش‌ساخته فلزي و يراق‌آلات اين اتصال‌ها توسط شرکت‌هاي توليد کننده پيش‌بيني و ارائه مي‌شود.

جزئيات تقاطع قالب دال و کناره تير به دقت ويژه‌اي نياز دارد تا صفحات در داخل بتن گير نکنند. جزئيات اتصال نشان داده شده در شکل مربوط به قالب‌بندي تير در قسمت قبلي در مرز اتصال قالب کناره تير و رويه قالب دال به جهت همين موضوع است. در زير روش‌هاي ديگر جزئيات قالب‌بندي در محل تقاطع تير و دال (نقطه A در شکل 4-47) را مرور مي‌کنيم:

 

شكل 11-در قسمت زيرين روش‌هاي ديگر قالب‌بندي در محل تقاطع تير و دال (نقطه A) نشان داده شده است.

 ب) اجراي سقف به صورت دال تخت

در دال‌هاي تخت صفحه دال بدون کمک گرفتن از شاهتيرها مستقيماً بر روي ستون‌ها تکيه مي‌کند. در اين موارد غالباً به دليل وجود برش پانچ بزرگ ستون‌ها بر روي دال کم ضخامت براي ستون‌ها «سر‌ستون» تعبيه مي‌شود و با افزايش موضعي ضخامت دال در اطراف ستون‌ها «کتيبه سرستون» به وجود مي‌آورند.

در شکل زير يک نمونه از قالب‌بندي دال تخت نشان داده شده است:

 

شكل 12- قالب‌هاي سنتي سقف براي اجراي دال قارچي

 ترتيب و نحوه برپايي اجزاي دال تخت همانند ترتيبي است که در مورد تير و تاوه بيان شد به جز اينکه در اين موارد ديگر تيري وجود ندارد که قالب دال به آن ختم شود. به همان ترتيب ابتدا شمع‌ها بر پا مي‌شوند و تيرک‌ها روي آن قرار مي‌گيرند. سپس پشت‌بندها نصب شده و در آخر صفحه رويه اجرا مي‌گردد.

قالب‌بندي سرستون‌ها معمولاً همزمان با قالب‌بندي دال انجام مي‌شود يعني آنرا همزمان با اجراي ستون اجرا نمي‌کنند بلکه با دال قالب‌بندي و بتن‌ريزي مي‌شود و معمولاً روي چهار شمع مجزا يا يک جفت قالب داربستي قرار داده مي‌شود. به شکل زير دقت کنيد:

 

شكل13- کتيبه سرستون متکي به يک زوج قاب داربستي مستقل از قالب‌بندي دال ساخته و به دال متصل مي‌شود. قالب فلزي ستون داراي سرستون قارچي شکل است که به اين کتيبه متصل مي‌شود.

 با توجه به استانداردهاي موجود در خصوص زمان قالب‌برداري، اغلب در ساخت دال‌هاي تخت به شمع‌هاي دائمي احتياج است به اين معنا که شمع‌ها در ضمن جداسازي ساير اجزاي قالب‌بندي بايد در جاي خود براي مدت بيشتري باقي بمانند. در چنين مواردي است که مزاياي استفاده از قالب‌هاي آماده‌اي که توسط شرکت‌هاي متخصص ساخته مي‌شوند و براي اين مشکلات قالب‌برداري راه حلي مي‌انديشند، بيش از پيش آشکار مي‌گردد. در شکل زير نمونه‌اي از اين نوع قالب‌ها نشان داده شده است. همانطور که ملاحظه مي‌کنيد با تعبيه يک قطعه کوچک از قالب بر روي سر شمع و استفاده از يراق‌آلات مناسب جهت اتصال، بدون جابجا کردن شمع‌ها مي‌توان ساير قطعات قالب‌بندي را جدا نمود.

 

شكل 15- سيستم قالب‌بندي فلزي دال تخت با استفاده از صفحات پيش‌ساخته. در تصوير راست چگونگي جداکردن صفحات در ضمن باقي گذاشتن شمع در جاي خود نشان داده شده است. اين روش براي سقفهاي پنهان يا غير معماري توصيه مي‌شود.

ج) اجراي سقف‌هاي تيرچه‌اي

در ساخت سقف‌ها به صورت ترکيب تيرچه و دال چنانچه تمامي تيرچه‌ها با هم موازي باشند و کل بار سقف را در يک جهت منتقل نمايند سيستم تيرچه‌اي يک طرفه يا دال يک طرفه را تشکيل خواهند داد ولي چنانچه از تيرچه‌ها در هر دو راستاي متعامد استفاده شود به نحوي که بار سقف در دو امتداد انتقال داده شود سيستم تيرچه‌اي دوطرفه خواهيم داشت. در حالت دوم شکل سقف به صورت يک صفحه شطرنج است که چهارخانه‌هاي آن فرورفته‌اند. مهمترين ويژگي قالب‌بندي اين نوع سقف‌ها استفاده از قالب‌هاي ماده‌اي و تشتي است. در فصل دوم با اين نوع قالب‌ها آشنا شديم.

در ساخت کف‌هاي تيرچه‌اي يکطرفه بسته به نوع قالب تاوه اي که مورد استفاده قرار مي‌گيرد ممکن است نياز به تکيه‌گاه يک‌پارچه وجود داشته يا نداشته باشد. در شکل زير يک نمونه قالب‌بندي کف تيرچه‌اي يک‌طرفه نشان داده شده است که براي تاوه‌ها با قالب‌بندي در زير آن‌ها تکيه‌گاه يک‌پارچه‌اي ايجاد شده است. همانطور که مشاهده مي‌کنيد سيستم قالب‌بندي زير تاوه‌ها به همان ترتيبي است که در خصوص دال‌هاي تخت و تير و تاوه توضيح داده شد و تنها روي آنها تاوه‌ها قرار گرفته‌اند.

 

شكل 15- قالب‌هاي ناوه‌اي ميخکوبي شده ساخت تيرچه بتني بر روي تکيه‌گاه يکپارچه يا سيستم بازي از تخته الوارها قرار مي‌گيرند. در صورت استفاده از روش دوم، چنانچه از ناوه‌هاي باريک شونده انتهايي استفاده شود، بايد به تخته‌هاي زيرين بلوکهاي سه گوش متصل کرد.

 همانطور که در شکل فوق مشخص است مي‌توان به تناسب طرح هندسه‌اي سازه تاوه‌ها را به شکل‌هاي متفاوتي ساخت مثلاً مي‌توان در ابتدا و انتهاي قالب‌بندي از تاوه‌هاي باريک شونده استفاده کرد تا تيرچه‌ها در محل اتصال به تير پهن‌تر ساخته شوند. بايد توجه داشت که لازم است تاوه‌ها در محل خود به خوبي محکم شوند. فشار بتن تازه هنگام بتن‌ريزي اگر آنها را جابجا نکند و شکل هندسي سقف را کاملاً به هم نريزد، به راحتي مي‌تواند با جابجايي يا چرخش جزئي آنها سبب شود که سقف پس از قالب‌برداري شکل بسيار نامنظم و غير قابل قبولي به خود بگيرد. بسته به جنس مصالح مورد استفاده ممکن است تاوه‌ها را با ميخ در جاي خود محکم کنند يا هنگام توليد آنها يراق‌آلات يا شيوه اتصال ديگري انديشيده شود.

اغلب تاوه‌ها به صورت مدولار و داراي طول‌هاي کوتاه توليد مي‌شوند اما گاهاً ممکن است تاوه‌هاي بلندي شايد به اندازه طول دهانه ساخته و استفاده شوند. با استفاده از اين تاوه‌ها از تعداد درزها کاسته شده و سطح نمايان صاف‌تري به وجود خواهد آمد. در ساخت و استفاده از اين تاوه‌ها بايد توجه داشت که آن‌ها با توجه به طول زياد از مقاومت کافي در مقابل تغييرشکل‌هاي خمشي برخوردار باشند. به شکل زير توجه کنيد:

 

شكل 16- نوعي قالب ناوه‌اي بلند با لبه‌هايي که با گيره به لبه ناوه مجاور بسته مي‌شوند. با استفاده از اين ناوه‌ها از تعداد درزها کاسته شده و سطح نمايان صاف‌تري به وجود مي‌آيد.

 براي جلوگيري از تراوش بتن از درز بين تاوه‌ها معمولاً آنها را با هم‌پوشاني مختصري کنار هم مي‌چينند. در ساخت کف‌هاي تيرچه‌اي قالباً سعي مي‌شود سيستمي به کار گرفته شود که در آن امکان برچيدن تاوه‌ها زودتر از شمع‌ها وجود داشته باشد. جداسازي تاوه‌ها بدون برچيدن شمع‌ها امکان استفاده مجدد بيشتر از آن‌ها و در نتيجه کاهش هزينه‌ها را فراهم مي‌آورد.

همچنين قالباً سعي مي‌شود که برپايي سيستم قالب‌بندي و طراحي تاوه‌ها طوري صورت گيرد که بتوان از اين تاوه‌ها براي ايجاد تيرچه‌هايي با عمق‌هاي مختلف استفاده کرد. شکل‌هاي زير سيستم‌هاي تکيه‌گاه تاوه‌اي قابل تنظيم را براي دو نوع تاوه لبه‌دار و بدون لبه نشان مي‌دهد در شکل اول ديده مي‌شود که چند رديف سوراخ متناسب با عمق‌هاي مختلف تيرچه‌ها در کنار تاوه‌ها تعبيه شده است اين سوراخ‌هاي ميخ‌کوبي امکان تنظيم ارتفاع تيرچه‌ها را فراهم آورده است.

 

شكل 17- طرحهاي مقطع چگونگي ايجاد تکيه‌گاه قالب‌هاي ناوه‌اي قابل تنظيم را نشان مي‌دهد. در اين شکل هر دو ناوه لبه دار و بي‌لبه ديده مي‌شود.

 کف‌هاي تيرچه‌اي دو طرفه با استفاده از قالب‌هاي تشتي ساخته مي‌شود در مورد اين نوع ساخت نيز ابتدا شمع‌ها و سپس تيرک‌هاي طولي مستقر مي‌شوند سپس پشت‌بندها و در صورت نياز قالب يکپارچه سطح زيرين در محل خود قرار مي‌گيرند. پس از آن تشت‌ها در جاي خود ثابت مي‌شوند. معمولاً لبه اين تشت‌ها را متناسب با عرض تيرچه‌هاي مورد نظر مي‌سازند به‌طوري که در هنگام اجرا لبه تشت‌ها را بر روي قالب سطح زيرين لب به لب مي‌کنند. در صورت نياز به خلق تيرچه‌هاي پهن‌تر بايد لبه تشت‌ها را از هم فاصله داد و هنگام اين کار بايد نسبت به هم راستا بودن تشت‌ها جهت ايجاد يک ظاهر يکنواخت بسيار دقيق بود. در خصوص اين نوع ساخت بتني نيز ثابت کردن تشت‌ها با ميخ و يا ابزارهاي ديگر بسيار حائز اهميت است.

طراحي کف‌هاي تيرچه‌اي دو طرفه غالباً ايجاب مي‌کند که مناطق اطراف ستون‌ها به صورت يکپارچه با عمق کامل تيرچه‌ها بتن‌ريزي شوند براي اين کار در اطراف ستون به شعاع مورد نظر قالب‌هاي تشتي حذف مي‌شوند در اين مناطق قالب‌هاي تخت در تراز کف تيرچه‌ها نصب مي‌شود.

شکل زير نمونه‌هايي از قالب‌بندي کف تيرچه‌اي دو طرفه را نشان مي‌دهد.

 

شكل 18- قالب‌بندي تيرچه‌اي دوطرفه با تشتهاي پيش‌ساخته. از قالب تخته چندلايي منطقه‌اي که به دال يکپارچه نياز دارد مي‌توان به جاي تخته‌هاي سطح زيرين به عنوان تکيه‌گاه قالبهاي تشتي اطراف استفاده کرد.

 

شكل 19- قالب خاص دال مجوف (وافل)

 

قالب‌هاي دال نيز همانند قالب‌هاي ديوار بر اثر مرور زمان و نيازهاي مصرف‌کنندگان تکامل يافته و شکل‌هاي متفاوتي با سرعت نصب زياد پيدا کرده‌اند. بر اين اساس مي‌توانيم قالب‌هاي دال را در انواع زير طبقه بندي کنيم.

قالب‌هاي سنتي

اين نوع قالب‌ها معمولاً از ساخت در جاي اجزاي قالب به کمک چوب ايجاد مي‌شوند. مي‌توان گفت قالب‌بندها در محل، شکل قرينه دال مرد نظر را مي‌سازند. مهم‌ترين عيب اين نوع قالب‌ها زمان بسيار زيادي است که صرف آن‌ها مي‌شود و در پروژه‌هاي توليد انبوه قابل پذيرش نيست.

در شکل‌هاي زير دو نمونه از اين نوع قالب‌بندي و اجزاي مختلف آن نمايش داده شده است.

 

شكل 20- قالب سنتي براي اجراي دال قارچي

 

شكل 21- قالب سنتي براي دال و تير

 

 

 

 

 

 

 

 


بازدید : 29105
رینگر Ringer
Zoodbast زودبست
ulma
وبلاگ شرکت تسکو weblog
TESKO.CO.IR © 2009-2014 , ALL RIGHT RESERVED. Power & Developer By Persian IT